Recenzje książek

Bramy Halachy. Religijne prawo żydowskie, Rabin Zew Greenwald. Pierwsza tego typu książka na polskim rynku. Obszerny i praktyczny opis halachy czyli praktycznego stosowania Tory. Oczywiście z perspektywy judaizmu ortodoksyjnego. Opis życia religijnego Żyda od świtu do zmierzchu, od narodzin do jego śmierci. Notka wydawnictwa: Pierwszy w języku polskim, doskonały przewodnik po religijnym prawie żydowskim, napisany w przejrzysty i zrozumiały sposób. Obejmuje prawa na dni powszednie i święta, prawa koszerności, majątkowe.

Wydawnictwo: Pardes Lauder. Cena ok. 70 zł.
http://www.pardes.pl/ksiazki.htm

 


book_pardes_szir_ha_szirim.jpg

Hagada na Pesach – wraz z Pieśnią nad Pieśniami. Tłumaczenie: E. Gordon, rabin S. Pecaric i dr M. Tomal, redakcja: rabin S. Pecaric, tłumaczenie komentarzy: zespół tłumaczy Pardes Lauder.

Opowieść o wyjściu z Egiptu, odczytywana tradycyjnie podczas uroczystości Sederu Paschalnego. Zawiera także instrukcje halachiczne dotyczące przygotowań i przebiegu święta Paschy.

W książce zawarta jest także Pieśń nad Pieśniami, której przekład jest właściwie parafrazą ilustrującą tradycyjne rozumienie tego tekstu w judaizmie.

Wydawnictwo Pardes Lauder. Cena ok. 40 Zł.
http://www.pardeslauder.pl/ksiazki.htm


Jezus Żyd, Geza Vermes. Ewangelia w oczach żydowskiego historyka nie wierzącego w mesjaństwo Jezusa z Nazaretu. Pozycja kontrowersyjna ale bardzo interesująca. Jak zawsze do krytycznego i wnikliwego czytania. Autor skupia się na najstarszej warstwie przekazu ewangelicznego, w szczególności na najbardziej surowej w formie ewangelii Marka.

Notka ze strony wydawnictwa: Intrygująca książka o Jezusie, napisana przez żydowskiego historyka, badacza Nowego Testamentu i rękopisów znad Morza Martwego, wykładowcy Uniwersytetu w Oksfordzie. Autor ukazuje Założyciela chrześcijaństwa w kontekście kultury i tradycji świata żydowskiego, który go ukształtował. Wskazuje na szereg nieporozumień, jakie narosły wokół osoby Jezusa, zarówno wśród jego przeciwników, jak i zwolenników. Książka na pewno wzbudzi zainteresowanie, ponieważ problem: „kim naprawdę był Jezus?”, wciąż jest przedmiotem domysłów, dyskusji i sporów.

Wydawnictwo: Znak. Cena ok. 45 zł.
http://www.znak.com.pl/


Jezus Żyd praktykujący, Brat Efraim. Notka wydawnictwa: W potocznej świadomości chrześcijan żydowskość Jezusa jest zredukowana do cech etnicznych: rasa semicka, język, kultura hebrajska. Książka ta przynosi odczytanie z miłością sensu Prawa, ukazując je wyryte nie na kamiennych tablicach, lecz w głębi jestestwa, wypisane w sercu Sługi, który stał się przymierzem dla ludzi, światłościa dla narodów, ponieważ niezachwianie przynosi Prawo.
Wspaniały opis tła religijnego w którym poruszał się Mesjasz. Ciągłe odwołania do Tory tak Pisanej jak i Ustnej. Uwypuklenie cechy wspólnych nauczania rabinicznego i nauczania Mesjasza. Pozycja obowiązkowa, niemniej jak zawsze do krytycznego i uważnego studiowania. Pisana z perspektywy katolickiej.

Wydawnictwo: Wydawnictwo „m”, cena ok. 30 złhttp://www.wydm.pl/


Komentarz historyczno-kulturowy do Biblii Hebrajskiej, autorzy: John H. Walton, Victor H. Matthews, Mark W. Chavalas. Bardzo pomocna pozycja. Daje możliwość zapoznania się z tłem historycznym i kulturowym Starego Testamentu. Jest to jedna z nielicznych tego typu pozycji wydanych w języku polskim.

cena ok. 160 zł
Komentarz historyczno-kulturowy do Nowego Testamentu, autor: Craig S. Keener. Pełni podobną rolę i jest w zbliżonej formie do wyżej omówionego komentarza. Każda księga NT rozpoczyna się ogólnym wstępem, po którym następuje omawianie poszczególnych wersetów.

cena ok 160 zł.

Obie pozycje wydawnictwo Vocatio.http://www.vocatio.com.pl


Księga Estery. Z komentarzem Malbima. Tekst polski i tłumaczenie: rabin Sacha Pecaric. Jest to księga biblijna opowiadająca o ocaleniu narodu żydowskiego od zagłady w spisku przygotowanym przez Hammana. Wedle tradycji żydowskiej księga Estery odczytywana jest podczas święta Purim. Wchodzi ona skład tzw. Pięciu Megilot, czyli ksiąg / zwojów odczytywanych podczas pięciu świąt.

Tekst zaopatrzony jest w komentarz Malbima czyli rabina Meira Leibusza (1809-1879) wybitnego komentatora Tory.

Wydawnictwo Pardes Lauder. Cena około 40 zł.

http://www.pardes.pl/ksiazki.htm


Księga Jony. Tłumaczenie: rabin Sacha Pecric. Przekład księgi proroka Jonasza uwzględniający tradycje żydowską. Jak zawsze w przypadku publikacji Pardes Lauder zaopatrzony w rabiniczne komentarze (Raszi, Pirke derabi Eliezer, Radak, Ibn Ezra, Gaon z Wilna i inni). Księga ta jest odczytywana we wszystkich synagogach w dzień Jom Kipur (Dzień Przebłagania). Z tego powodu redaktorzy wydania dołączyli do niej fragment Miszle Tora, które jest dziełem Rambama. Fragment ten nosi tytuł Helichot teszuwa i mówi o prawach dotyczących pokuty.

Jest to pierwszy przekład księgi prorockiej wydany przez Pardes Lauder.

Wydawnictwo: Pardes Lauder. Cena ok. 30 zł.
http://www.pardes.pl/ksiazki.htm


book_pardes_kohelet.jpg

Kohelet wraz z komentarzem Meam loez. Tłumaczenie rabin Sacha Pecaric. Kolejna księga z tzw. Pięciu Megilot wydana przez Pardes Lauder. Tradycyjnie odczytywana w święto Szawout. Zaduma nad egzystencją człowieka.

Wydawnictwo Pardes Lauder. Cena około 75 zł.
http://www.pardes.pl/ksiazki.htm


Księga nad księgami. Midrasze, Paweł Śpiewak. Wycieczka w świat midraszy czyli opowieści uzupełniających treść Tory. Spojrzenie na teksty Księgi Rodzaju oczami żydowskiej tradycji.

Z notki autora: Midrasze bywają zarówno poważne, jak i zabawne. Niektóre rodzą się nie z potrzeby religijnej, lecz z potrzeby opowiadania i słuchania historii. tej samej potrzeby, którą odnajdujemy w odysei czy Zimowych opowieściach Karen Blixen. uwielbiam czytać midrasze. bez nich suchy tekst Tory przypomina jesienne drzewo. Nabiera barwy, gęstości, głębi, gdy obrasta midraszami. Midrasze wdzierają się w niedomówienia i w skróty, zawsze zadając sobie pytanie pierwsze: dlaczego? Pierwsze „dlaczego” odsyła do kolejnego. Z każdym pytaniem odsłania się inna warstwa tekstu. Aż wreszcie pada pytanie, na które nie ma odpowiedzi. Midrasz milknie. I on okazuje się bezradny. nieskończone okazuje sie znów niedostępne.

Wydawnictwo: Znak. Cena ok. 30 zł.
http://www.znak.com.pl/


Tora (Pięcioksiąg Mojżesza) Pardes Lauder wydana w pięciu tomach: Bereszit, Szemot, Wajikra, Bamidbar, Dwarim. Pierwszy powojenny przekład Tory na język polski. Uwaga, nie jest to przekład dosłowny. Rabin S. Pecaric tłumacząc tekst odwołuje się nieustannie do Ustnej Tradycji rabinicznej. W naszym kraju pozycja unikalna i absolutnie obowiązkowa, choć oczywiście z punktu widzenia wiary chrystiańskiej wymaga studiowania uważnego i krytycznego.
Fragment notki ze strony wydawnictwa: Autorzy przekładu – rabin Sacha Pecaric z Fundacji Ronalda S. Laudera i znakomita hebraistka Ewa Gordon, posługują się w swej pracy współczesną, niearchaizowaną polszczyzną, pragnąc, by zaprezentowany przez nich tekst był klarowny i komunikatywny, starają się jednocześnie nie zagubić pewnych charakterystycznych cech stylu literatur Wschodu. Dzięki użyciu takiego języka przekazują jednak przede wszystkim ideę Tory jako księgi wiecznej, a to znaczy – współczesnej każdemu pokoleniu Jej czytelników. Takie założenie ogólne musiało być weryfikowane na poziomie szczegółowym, na poziomie każdego pojedynczego słowa. Rozstrzygnięcia tłumaczy poprowadzą czytelników po kolejnych stopniach zdziwienia i fascynacji. Są tu miejsca, których sens okazuje się zupełnie przeciwstawny temu, jaki przekazała tradycja dotychczasowych polskich przekładów, są fragmenty, dotąd niejasne, przełożone w sposób zadziwiająco prosty i takie, uznawane za oczywiste, które w nowym tłumaczeniu i w zestawieniu z komentarzem uzyskały nieoczekiwaną głębię znaczenia.

Wydawnictwo Pardes Lauder, pięć tomów, cena ok. 70 zł za tom lub ok. 350 zł za pięć tomów w ozdobnym pudełku.
http://www.pardes.pl/ksiazki.htm


David H. Stern, Komentarz Żydowski do Nowego Testamentu. Wydawnictwo Vocatio. Pozycja absolutnie obowiązkowa. Ppierwsze w Polsce tak obszerne dzieło przedstawiające żydowskie pochodzenie i tło Nowego Testamentu. Autor przekładu i komentarza jest mesjańskim Żydem.

Notka ze strony wydawnictwa: Książka składa się z obszernego, ogólnego wprowadzenia w żydowską perspektywę Nowego Testamentu oraz z dwóch części głównych. Pierwsza z nich to przekład greckiego tekstu Nowego Testamentu, dający wyraz wiedzy i wrażliwości żydowskiej ukształtowanej w judaizmie judaistycznym. Część druga to wnikliwy komentarz do tego tekstu, objaśniający trudniejsze miejsca i kwestie w świetle żydowskiej wiary, obyczajowości, obrzędowości i wielu innych czynników składających się na bogatą tradycję żydowską. Takie podejście do Nowego Testamentu jest nie tylko uprawnione, ale wręcz konieczne, bo Jezus Chrystus stanowi spełnienie zapowiedzi Starego Testamentu, jako człowiek przynależał w pełni do świata żydowskiego, zaś Jego orędzie zostało wyrażone w kategoriach religijnych, kulturowych, społecznych i językowych ówczesnego judaizmu, bez rozumienia których niepodobna dotrzeć do głębi istoty Dobrej Nowiny. 

Wydawnictwo Vocatio, cena ok. 160 zł

http://www.vocatio.com.pl


Pierwsi Świadkowie. Pisma Ojców Apostolskich. Zbiór pism Ojców Apostolskich (czyli pisarzy kościelnych działającym na przełonie I i II wieku, do połowy II wieku) w tłumaczeniu pani prof. Anny Świderkówny i z komentarzem ks. prof. Marka Starowieyskiego.

Fragment wstępu ks. Sarowieyskiego: Przedstawiamy obszerny wybór najstarszych pism chrzścijańskich. Większość prezentowanych tekstów pochodzi z dzieł tak zwanych Ojców Apostolskich, pisarzy przełomu wieków I i II, do których dołączyliśmy dwa utwory późniejsze z drugiej połowy II w. Większość z nich podaliśmy w całości ze względu na ich wyjątkową wartość, są to: Didache, Listy św. Ignacego, Do Diogneta, Homilia Melitona z Sardes. Autorzy tych pierwszych pism chrześcijańskich należeli do dwóch pierwszych pokoleń żyjących po Apostołach, których znali i którzy niejednokrotnie byli ich nauczycielami. Są więc łącznikami pomiędzy czasami apostolskimi a późniejszym Kościołem. Dzieła ich powstały w tym samym środowisku, z którego wyszły lub do którego byty adresowane pisma Nowego Testamentu, dlatego pozwalają nam lepiej zrozumieć, a często wyjaśniają zawarte w tych pismach trudności. W tym tomie sięgnęliśmy do narodzin Kościoła, chcąc zrozumieć właściwie proces jego wzrostu. Człowiek dorosły lubi przeglądać stare albumy, gdyż te wyprawy w krainę dzieciństwa pozwalają mu lepiej zrozumieć samego siebie. Podobnie rzecz ma się z Kościołem. Wracamy więc do dzieciństwa Kościoła, by zaczerpnąć coś z tego dynamizmu i mocy Ducha pierwszych wyznawców Chrystusa.

Wydawnictwo M, cena około 30 zł
http://www.wydm.pl/

można jeszcze nabyć w sklepie internetowym:

http://sklep.cerkiew.pl/product_info.php?products_id=981

 

Kilka refleksji po przeczytaniu „Pierwszych Świadków”

Dlaczego uważam tą książkę za bardzo cenną? Zbiór pism tzw. Ojców Apostolskich jest zapisem rozwoju doktryny chrześcijańskiej i niestety świadectwem oddzielenia sie głównego nurtu chrześcijaństwa od judaistycznych korzeni. Niemniej czytając jakby między wierszami odnaleźć możemy wiele interesujących dla nas informacji. Oto kilka tylko przykładów:

Didache nauka dwunastu apostołów. Znaczna część tego dokumentu, tzw. „dwie drogi” to prawdopodobnie przedchrześcijański, żydowski podręcznik dla prozelitów, streszczający zasady monoteistycznej moralności płynącej wprost z Tory. Przesłanie bezsporne i oczywiste dla każdego wierzącego, także dzisiaj. „Dwie drogi” znajdziemy także w innych dokumentach wczesnego Kościoła w liście Barnaby, w Doctrinam Apostolorum a nawet częściowo w literaturze Qumram. Tekst ten został „schrystianizowany” przez dodanie cytatów z Ewangelii.

Klemens Rzymski. W liście do Kościoła w Koryncie czytamy: Izaak dał się poprowadzić z ufnością na ofiarę, ponieważ wiedział co sie zdarzy. Okazuje się, że Klemens zna rabiniczną tradycje mówiącą, iż Izaak ofiarowany był jako dorosły mężczyzna. Tak rozumiany obraz wydarzeń na gorze Moria, jest znacznie bardziej mesjański. Izaak tak jak Mesjasz zdaje sobie sprawę z wagi tego co ma się wydarzyć.

Na innym miejscu tego listu czytamy: Nie wszędzie, bracia, składa sie ofiary ustawiczne, ofiary błagalne lub ofiary za błędy i grzechy, ale jedynie w Jerozolimie. A i tam nie składa się ich gdziekolwiek, lecz tylko przed swiatynią, na ołtarzu, po dokładnym zbadaniu zwierzęcia ofiarnego przez arcykapłana i przez wspomniane sługi Boże. List ten napisany został około 90 roku! Klemens tymczasem pisze o tym jak o aktualnie przebiegającym procesie. Jest to prawdopodobnie świadectwo, że miedzy rokiem 70 a 134 były podejmowane próby wznowienia kultu świątynnego na gruzach zniszczonej świątyni.

Męczeństwo św. Polikarpa. Odnajdujemy tam ciekawą wzmiankę opisującą wrogie stosunki między zborami chrześcijańskimi a gmina żydowską. W wykonaniu wyroku śmierci na Polikarpie biskupie Smyrny wyjątkową gorliwością wykazali się smyrneńscy Żydzi: Polikarp oświadczył ze jest chrześcijaninem. Na te słowa herolda cały tłum pogan i Żydów zamieszkałych w Smyrnie w nieopanowanym gniewie zaczął krzyczeć wielkim głosem: „oto nauczyciel Azji, ojciec chrześcijan, burzyciel naszych bogów. To on uczy tylu ludzi, żeby nie składali ofiar i nie kłaniali sie [bogom] (…) Wszytko działo sie teraz bardzo szybko, szybciej niż można to powiedzieć. Tłum zrazu zaczął z łaźni i warsztatów zbierać drzewo i chrust, a najgorliwiej zajmowali sie tym Żydzi, jak to jest w ich zwyczaju. Czytając ten fragment na myśl przyszedł mi werset apokalipsy św. Jana (a Polikarp był uczniem Jana): Znam (…) obelgę rzucaną prze tych co zowią się Żydami a nimi nie są lecz są synagoga szatana… Ap 2,9 jest to fragment listu do kościoła w Smyrnie. Przytaczanie tego fragentu nie ma podłoża antysemickiego, późniejsze chrześcijaństwo odpłaci się judaizmowi z nawiązką. Pragnę zwórcić tylko uwagę na to jaki baga z nienawiści ciązy na stosunkach Kościoła i Synagogi.

To tylko kilka interesujących fragmentów. Jak zawsze zachęcam do wnikliwej i krytycznej lektury.

Paweł Janiak