Pascha i kalendarz – „Abib”

Polemika z rabinicznym kalendarzem. Artykuł opisuje w jaki sposób Karaici wyznaczają początek biblijnego roku ( 1 nisan). Pobrany ze strony Izraelskich Karaimów: http://www.karaite-korner.org/. Obecnie Jednota Braci Polskich używa kalendarza Karaimów Izraelskich dla wyznaczania świąt.

Abib (Jęczmień)

Biblijny rok przestępny.

Biblijna rachuba miesięcy roku rozpoczyna się wraz z pierwszym nowiem po osiągnięciu przez jęczmień w Izraelu stanu dojrzałości zwanego abib. Rok może trwać dwanaście lub trzynaście miesięcy księżycowych. Wynika to z faktu, że ważne jest sprawdzenie stanu kłosów jęczmienia pod koniec dwunastego miesiąca. Jeśli w tym czasie osiągną one stan abib wtedy następny miesiąc nazywany jest Hodesz ha-Aviv (miesiąc abib – i według Biblii jest to początek kolejnego cyklu – przypis tłumacza). Jeżeli jednak jęczmień jest ciągle niedojrzały, musimy czekać kolejny miesiąc i sprawdzać jęczmień ponownie na koniec trzynastego miesiąca.

Rok dwunastomiesięczny jest oznaczony jako zwykły rok, natomiast trzynastomiesięczny jako rok przestępny. Nie powinno to być mylone z przestępnym rokiem w chrześcijańskim kalendarzu gregoriańskim, który zawiera jeden dodatkowy dzień (29 luty). Biblijny rok przestępny posiada cały dodatkowy miesiąc księżycowy (nazywany adar bet). Ogólnie chodzi o to że określenie roku jako przestępnego możliwe jest tylko na kilka dni przed końcem dwunastego miesiąca.

Gdzie Abib wymieniany jest w Biblii hebrajskiej?

Opowieść o wyjściu z Egiptu relacjonuje: „Dziś wychodźcie w miesiącu abib (Wj 13,4). Dla upamiętnienia, że wyszliśmy z Egiptu w miesiącu abib, jesteśmy poinstruowani by w tym czasie obchodzić Paschę i święto Przaśników (Hag HaMatzot). W księdze Powtórzonego Prawa mamy przykazane: Przestrzegaj miesiąca abib i święcenia Paschy ku czci YHWH, Boga swego, gdyż w miesiącu abib, nocą YHWH Bóg twój wyprowadził cię z Egiptu

Podobnie mamy przykazane w Wj 23,15:

Obchodząc święto Przaśników będziesz jadł, jak ci to nakazałem, przez siedem dni chleb z niekwaszonej mąki, w oznaczonym dniu miesiąca Abib, gdyż w tym miesiącu wyszedłeś z Egiptu.

Tak samo w Wj 34,18:

Zachowaj święto Przaśników; przez siedem dni będziesz jadł chleby przaśne, jak to ci poleciłem. A uczynisz to w czasie oznaczonym, czyli w miesiącu abib, gdyż wtedy wyszedłeś z Egiptu.

Co to jest Abib?

Abib wskazuje na stan rozwoju jęczmienia. Jasno to wynika z fragmentu Wj 9,31-32, gdzie mamy opisane zniszczenia spowodowane plagą gradu:

Len i jęczmień zostały zniszczone, ponieważ jęczmień miał już kłosy (hebr. abib), a len kwiecie. Ale pszenica i orkisz nie pokładły się, bo są późniejsze (hebr. afilot – dosłownie ciemne).

Powyższy fragment relacjonuje że zbiory jęczmienia zostały zniszczone przez grad podczas gdy pszenica i orkisz nie. Dla zrozumienia dlaczego tak się stało musimy dowiedzieć się jak rośnie zboże. Gdy zboże znajduje się we wczesnej fazie wzrostu jest elastyczne i ma ciemno zielony kolor. W momencie gdy dojrzewa przybiera jasno żółtą barwę i staje się bardziej kruche. Powodem dla którego jęczmień został zniszczony a pszenica nie, było to że, jęczmień osiągnął stan rozwoju nazywany abib i w rezultacie stał się na tyle kruchy by mógł być zniszczony przez grad. Przeciwnie pszenica i orkisz były we wczesnej fazie rozwoju kiedy to są elastyczne i niepodatne na zniszczenie przez grad. Określenie pszenicy jako „ciemnych” (hebr. afilot) wskazuje że ciągle były one ciemnozielone i nie stały się jeszcze jasno żółte z charakterystycznymi dojrzałymi ziarnami. Jęczmień natomiast osiągnął już stan abib, nie był „ciemny” i prawdopodobnie zaczęły się pokazywać na nim złote smugi.

Prażony Abib.

Z kilku fragmentów pisma wiemy że jęczmień w stanie abib jest nie do końca dojrzały, ale na tyle dojrzały aby jeść jego ziarna uprażone w ogniu. Prażony jęczmień był popularną potrawą w starożytnym Izraelu i jest wymieniany w wielu miejscach hebrajskiej biblii. Np. „…kłosy(hebr.אביב abib ) prażony (hebr. kalui) w ogniu” (kpł 2,14) lub w skróconej formie w „prażony (hebr. Kauli/ kali) w Kpł 23,14; Joz 5,11; 1 sam 17,17; 1 Sam 25,18; 2 Sam 17,28; Rut 2,14.

W chwili gdy jęczmień jest w bardzo wczesnym okresie rozwoju nie nadaje się do produkcji żywności nawet w procesie prażenia. W późniejszym etapie wzrostu ziarna wypełniają się cieczą. Gdybyśmy uprażyli je w tym stanie otrzymamy tylko puste skórki. Natomiast gdy ciecz zmieni się w wilgotny materiał jęczmień nadaje się aby go prażyć1.

Abib i żniwa.

Miesiąc Abib jest miesiącem, który rozpoczyna się gdy jęczmień osiągnie stan abib. Dwa-trzy tygodnie później jęczmień osiąga stan w którym nadaje się by wykonać nim Hanafat HaOmer (kołysanie snopa). Kołysanie snopa jest ofiarą składaną z łodyg jęczmienia, które jako pierwsze zostały ścięte w rozpoczętych żniwach. Odbywa się to w pierwszą niedzielę po Pesach2. Jest to opisane w Kpł 23,10-11:

Mów do Izraelitów i powiedz im: Kiedy wejdziecie do ziemi, którą Ja wam dam, i zbierzecie plon, przyniesiecie kapłanowi snop jako pierwociny waszego plonu. On dokona gestu kołysania snopa przed Panem, aby był przez Niego łaskawie przyjęty. Dokona nim gestu kołysania w następnym dniu po szabacie.

Z tego jasno wynika że jęczmień, będący w stanie abib na początku miesiąca, staje się zdatny do koszenia 15-21 dni później (w niedzielę przypadającą podczas święta przaśników). Dlatego więc miesiąc abib nie może się rozpocząć wcześniej niż jęczmień dojrzeje to takiego stanu, w którym będzie mógł być koszony dwa-trzy tygodnie później.

To że jęczmień musi być dojrzały do żniw w drugim-trzecim tygodniu miesiąca abib jest jasne również gdy spojrzymy na werset Pwt 16,9:

Odliczysz sobie siedem tygodni. Gdy zacznie sierp żąć zboże, rozpoczniesz liczyć te siedem tygodni.

Z Kpł 23,15 wiemy że siedem tygodni pomiędzy Paschą i Pięćdziesiątnicą zaczyna się w dniu kołysania snopem:

I odliczycie sobie od dnia po szabacie, od dnia, w którym przyniesiecie snopy do wykonania nimi gestu kołysania, siedem tygodni pełnych.

Jeżeli jęczmień nie dojrzeje do stanu abib w odpowiednim czasie to miesiąc abib nie może się rozpocząć i musimy czekać do następnego miesiąca.

Powinniśmy zaznaczyć że jęczmień nie dojrzewa w całej ziemi Izraela w tym samym czasie. Kołysanie snopem jest ofiarą narodową przynoszoną z pierwszych pól, które są gotowe do żniw. Jednakże, ofiara z pierwszych owoców przynoszona przez indywidualnych rolników może być w różnym stanie dojrzałości. Od prażonych ziaren (które były w stanie abib) do mielonego ziarna (które było już na tyle dojrzałe by je mielić)3. Oto co znajdujemy w Kpł 2,14:

A jeśli będziesz składać ofiarę pokarmową z pierwocin (hebr. minchat bikkurim) dla JHWH, przyniesiesz kłosy prażone (hebr. abib qaluj) na ogniu lub rozkruszone ziarno (hebr. geresz karmel)4.

Powyższy fragment został dokładnie przetłumaczony z hebrajskiego. Należy odnotować że większość przekładów bardzo nieprecyzyjnie oddaje terminy związane z agrokulturą ziemi Izraela. Dla przykładu biblia króla Jakuba hebrajskie słowokarmel w Kpł 2,14 oddaje jako dojrzałe kłosy, a w Kpł 23,14 to samo słowo zostało przetłumaczone jako zielone (niedojrzałe) kłosy !

Sumując, jęczmień w stanie abib ma trzy charakterystyczne cechy: (1) Jest wystarczająco sztywny aby mógł być zniszczony przez grad i zaczyna przybierać coraz jaśniejszą barwę (nie jest ciemny), (2) ziarna można jeść po ich uprażeniu. (3) w ciągu 2-3 tygodni dojrzeje do żniw.

Tłumaczył: Paweł Janiak

1 Cały ten akapit przetłumaczyłem „na wyczucie” ponieważ nie znam słownictwa rolniczego i ogólnie nie znam się na rolnictwie. Poprosiłbym o pomoc braci, którzy na rolnictwie się znają.

2 Karaimski sposób liczenia omeru różny od rabinicznego stanowi temat na osobne rozważanie (przypis tłumacza).

3 Chodzi tu oto, że używając hebrajskich terminów jęczmień na ofiarę może znajdować się w stanie dojrzałości od abib do karmel. Karaici tłumaczą że słowo karmel oznacza taki stan ziaren który pozwala je kruszyć. (Przypis tłumacza)

4 Tu mały znak zapytania. W przekładzie interlinearnym nie ma słowa lub. Rabin Pecaric przetłumaczył ten werset: Gdy przybliżysz oddając oddanie hołdownicze [mincha] z pierwszych plonów dla Boga, przybliżysz pierwsze dojrzałe ziarna jęczmienia prażone w ogniu, utłuczone na krupy, jako oddanie hołdownicze z twoich pierwszych plonów. Komentarz do wersetu mówi że w oddaniu tym składano młode ziarno które najpierw uprażono by je następnie zmielić. Słowo karmel jest tłumaczone przez Rasziego w następujący sposób: rdzeń kar oznacza łuski, rdzeń male oznacza pełne – plon jest jeszcze świeży i kłosy są na łodygach. (przypis tłumacza)